7-NÜBÜVVETİN SESSİZ YANKISI VE İLK ADIMLAR
Gökle Yer Arasındaki İlk Bağ: Namaz ve Abdest
İslam şeriatında, Tevhid akidesinin kalplere yerleşmesi ve putların reddedilmesinin ardından farz kılınan ilk ibadet namaz olmuştur. Nübüvvetin bu ilk demlerinde namaz, henüz ikişer rekât olarak kılınmaktaydı. Zeyd bin Harise’ den (r.a.) nakledilen rivayete göre, ilk vahyin gelişini takip eden o mübarek gecede Cebrail (a.s.) gelerek Allah Resulü’ne (s.a.s.) abdest almayı öğretmişti.
Büyük tarihçi İbn İshak, bu kutlu başlangıcı şöyle tasvir eder:
Hz. Muhammed (s.a.s.) Mekke’nin yukarılarındaki tepelerde bulunduğu bir gün, Cebrail (a.s.) en güzel suretiyle ve adeta cennet kokularıyla onun önüne çıktı. "Ey Muhammed! Allah’ın sana selamı var. Seni cinler ve insanlar için elçi tayin ettiğini iletmemi emretti. Sen onları 'Lâ ilâhe illallah' sırrına davet edeceksin" dedi.
Ardından Cebrail (a.s.) ayağını yere vurdu; o çorak topraktan berrak bir su fışkırmaya başladı. Cebrail, Efendimizin (s.a.s.) öğrenmesi için o sudan abdest aldı, ardından Hz. Peygamber de aynı şekilde abdesti tazeledi. Sonra Cebrail (a.s.), Allah Resul’ünün imametinde dört secdeli, iki rekâtlık o tarihi namazı kıldırdı. Efendimiz eve döndüğünde, bu kez aynı usulle Hz. Hatice annemize abdest aldırarak onunla birlikte iki rekât namaz kıldı. İbn Hişam, İbn Cerir ve İbn Kesir gibi büyük kaynakların ittifakıyla, bu hadise ilk vahyin indiği günün gecesinde vuku bulmuş ve o günden sonra nebevi hane, bir süre namazlarını gizlilik içinde ikame etmeye devam etmiştir.
İlk İnananlar ve Müddessir Suresinin Ağır Sorumluluğu
İslam’ın çağrısına ilk icabet edenin, sadakat timsali Hz. Hatice (r.a.) annemiz olduğunda şüphe yoktur. Onu; çocuk yaşta imanın tadına varan Hz. Ali, sadık dost Hz. Ebubekir ve vefakâr Hz. Zeyd bin Harise takip etti. İman sırasındaki dizilimleri net olmasa da bu dört isim, İslam’ın ilk sarsılmaz sütunları oldular.
Müddessir Suresi’nin ilk yedi ayetinin inmesi, bu sessiz dönemin yerini büyük bir aksiyona bırakacağının habercisiydi:
"Ey örtüsüne bürünen! Kalk ve uyar! Rabbini yücelt, elbiseni temizle, günahtan sakın! İyiliği karşılık bekleyerek yapma ve Rabbin için sabret!"
Bu ilahi emir, Resulullah’ın (s.a.s.) omuzlarına cihanşümul bir yük bırakıyordu. Ayetler açıkça ihtar ediyordu: Sana verilen bu görev çok büyük, ağır ve tehlikelidir. Kendi kavmin sana düşman kesilecek, yolundan döndürmek için bin bir zorluk çıkaracaktır. Bir yanda cesaretini kırmak için ezaya başvuracaklar, diğer yanda seni Hak yolundan caydırmak için para, makam ve mevkiler vaat edeceklerdir. Ama sen, ne olursa olsun sabredecek ve dönmeyeceksin!
Bu nebevi talimatlar, Allah Resulü’ne (s.a.s.) nasıl bir strateji izleyeceğini, yolun mahiyetini ve felsefesini en net şekilde çiziyordu. O gün Efendimize hitap eden bu ayetler, bugün de "Ben Müslümanım" diyen her tebliğcinin omuzlarındaki asri sorumluluktur.
Üç Yıllık Sır Dönemi: Gizli Tebliğ
Nübüvvet makamının bu ağır yükü altında Allah Resulü (s.a.s.), tebliğe aceleyle ve kaba bir güçle başlamadı; son derece temkinli, ihtiyatlı ve basiretli bir yol izledi. İslam’ın fidanlarını korumak adına tam üç yıl sürecek gizli bir davet dönemi başlattı.
Bu üç yıl boyunca hakikat, yalnızca ruhu temiz, kalbi dürüst ve tevhide yatkın olan insanlara fısıldandı. İman edenlerden dinlerini ve ibadetlerini gizlemeleri istendi; çünkü henüz aleni tebliğe dair ilahi bir izin gelmemişti.
Bu dönemin en büyük lokomotifi, şüphesiz Hz. Ebubekir (r.a.) oldu. Onun samimi, mütevazı, nezaket dolu şahsiyeti, dürüst bir tüccar olmasından kaynaklanan geniş çevresi ve nüfuzu tebliğin kapılarını araladı. Güvendiği dostlarına İslam’ı anlattı; onun vesilesiyle imana erenler de bu nuru kendi memleketlerine ve çevrelerine gizlice taşıdılar.
Bir Sığınak ve Eğitim Yuvası: Darül Erkam
Risaletin 2,5 yılı geride kalırken, Mekke tepelerinde gizlice namaz kılan bir grup Müslüman, müşriklerin baskınına uğradı. Çıkan sözlü münakaşa kısa sürede kavgaya dönüştü. Bu sırada Sa’d bin Ebî Vakkas (r.a.), Müslümanlara saldıran bir müşrikin başına deve kemiği ile vurarak yaraladı; bu olay İslam tarihindeki ilk kan akıtma hadisesi olarak kayıtlara geçti.
Olay yatıştırılsa da tehlike büyüktü. Allah Resulü (s.a.s.), Müslümanların güvenle toplanabileceği, ibadet ve eğitim yapabileceği stratejik bir merkez aradı ve Mekke’yi tepeden gören Hz. Erkam’ın evini (Darül Erkam) merkez seçti. Burası, gizli dönemin harekât merkezi, iman edenlerin sığınağı oldu. Aleni davet başladıktan ve hatta Müslümanlara yönelik büyük boykot dönemine kadar Darül Erkam, bir iman okulu ve istişare merkezi olarak işlevini sürdürdü.
Bu üç yıllık çileli dönemde İslam, adeta ilmik ilmik işlendi. Titiz tarihi araştırmalar; Hz. Cafer bin Ebî Talip, Hz. Osman bin Affan, Hz. Zübeyr bin Avvam, Hz. Abdurrahman bin Avf ve Hz. Sa’d bin Ebî Vakkas gibi İslam’ın sancaktarları başta olmak üzere, bu dönemde 130 ila 133 kişinin gizlice İslam’ı kabul ettiğini göstermektedir.
Çekirdek Kadronun Sosyolojik Dağılımı
İslam’ın Mekke’deki köklerini anlamak adına, bu ilk dönemde Müslüman olan kahramanların kabilelerine göre dağılımı şu şekildedir:
- Beni Hişam'dan: 4 Kişi
- Beni Muttalip'ten: 1 Kişi
- Beni Abdüşems bin Abdimenaf'tan: 2 Kişi
- Beni Ümeyye’den: 5 kişi
- Beni Ümeyye’nin Haleflerinden: 3 kişi
- Beni Teym'den: 5 kişi
- Beni Teym'in Halefleri (Beni Esed b. Abdüluzza): 5 kişi
- Beni Abdüluzza Bin Kusay'dan: 1 kişi
- Beni Zühre’den: 9 kişi
- Beni Zühre’nin Haleflerinden: 7 kişi
- Beni Adiy'den: 10 kişi
- Beni Adiy'in Haleflerinden: 5 kişi
- Beni Abdüddar olan (Musap Bin Umeyr): 5 kişi
- Beni Cumha'dan: 11 kişi
- Beni Sehm'den: 13 kişi
- Beni Sehm Müttefiklerinden: 2 kişi
- Beni Mahzum'dan: 11 kişi
- Beni Mahzum'un Müttefiklerinden (Ammar): 3 kişi
- Beni Amir Bin Lüey'den: 10 kişi
- Beni Fihr Bin Malik’ten: 6 kişi
- Beni Abdü Kusay'dan: 1 kişi
Bu tablo, açık tebliğ henüz başlamadan önce bile İslam’ın Mekke’deki neredeyse tüm kabilelere, aristokrat ailelerden köle ve cariyelere kadar toplumun her katmanına nüfuz ettiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Safa Tepesi ve Yankılanan Hakikat
Bu samimi ve hiçbir dünyevi çıkar gözetmeyen öncülerin fedakarlıklarıyla zemin hazırlandıktan sonra, aleni tebliğ emri geldi. Allah Resulü (s.a.s.), Mekke kabilelerinin tamamını hakikate çağırmak üzere bir sabah Ebu Kubeys (Safa) tepesine çıktı. Sesiyle tüm Mekke’yi yankılattı. Bu çağrı, şehirde büyük bir tehlike veya mühim bir hadise olduğunda başvurulan kadim bir gelenekti.
Çağrıyı duyan Kureyş kabileleri hızla dağın eteğinde toplandılar. Allah Resulü (s.a.s.) onlara o meşhur sorusunu sordu:
"Ey insanlar! Size şu dağın arkasında saldırmak üzere bekleyen bir düşman ordusu var desem, bana inanır mısınız?"
Hep bir ağızdan, tereddütsüz cevap verdiler:
"Evet inanırız! Çünkü biz senin bugüne kadar hiç yalan söylediğini görmedik; sen Muhammed’ ül Emin'sin!"
Bu tasdik üzerine Allah Resulü (s.a.s.) davasını ilan etti:
"O halde ben, Allah'ın şiddetli azabı gelip çatmadan önce sizi uyarıyorum. Allah katında size hiçbir faydam dokunmaz. Kıyamet gününde benim akrabalarım ancak Allah'tan korkup sakınanlar (muttakiler) olacaktır."
Tam o esnada sessizliği, İslam’ın en azılı düşmanlarından biri olacak olan Ebu Leheb bozdu. Asıl adı Abdüluzza olan Ebu Leheb, bir putperest taassubuyla öne fırlayarak: "Yazıklar olsun sana! Bizi buraya bunun için mi topladın?" diye haykırdı ve kalabalığı dağıttı. İlk aleni davet, bir akrabanın ihaneti ve inkarıyla kesintiye uğramış görünse de nebevi hareket durmadı. Efendimiz (s.a.s.), bu genel çağrının ardından davasını evinde, en yakın akrabalarını özel olarak davet ederek ilmek ilmek örmeye devam etti.
